Travel the World – ดื่มศิลปะ เคล้าวัฒนธรรม แกล้มประวัติศาสตร์

11/09/2009

พุกาม – ความยิ่งใหญ่ที่ไม่ต้องตีตรา “มรดกโลก”

Bagan1

 

ในบรรดาโบราณสถานสำคัญในแถบเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่ว่าจะเป็นอาณาจักรขอมโบราณนครวัดนครธมแห่งกัมพูชา บุโรพุทโธของอินโดนีเซีย หรือจะโบราณน้อยลงมาหน่อยอย่างเมืองหลวงพระบางของลาว ล้วนได้รับการรับรองจากองค์การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ให้เป็นพื้นที่ทรงคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์ หรือที่เรียกว่ามรดกโลก” 

 

….ยกเว้นอาณาจักรพุกามแห่งประเทศเมียนมาร์ (พม่า) ทั้ง ที่เปี่ยมคุณค่าและเก่าแก่ไม่แพ้ใคร

 

ถึงกระนั้น นักท่องเที่ยวยังคงใฝ่ฝันได้เยือนพุกามก่อนตายด้วยภาพมหัศจรรย์ของเจดีย์น้อยใหญ่เรียงรายเต็มแผ่นดิน นี่ขนาดผ่านภัยธรรมชาติและการทุบทำลายของมองโกลจนหดหายไปกว่าครึ่ง ก็ยังมีเจดีย์กว่าสองพันแห่ง อาณาเขตกว้างขวางกว่าอาณาจักรสุโขทัยศรีสัชณาลัยของไทยหลายเท่า 

 

แม้จะเก่าแก่ยิ่งกว่าสุโขทัย รวมไปถึงนครวัดกว่าร้อยปี องค์กรยูเนสโกก็ยังไม่ประกาศรับรองอาณาจักรพุกามให้เป็น “มรดกโลก” เพื่อแสดงท่าทีไม่สนับสนุนผลประโยชน์ของรัฐทหาร 

 

แต่ไร้ตรายูเนสโกกลับส่งผลดี เพราะช่วยจำกัดการท่องเที่ยวแบบถล่มทลาย ทำให้รอดพ้นเงื้อมมือการเติบโตทางวัตถุมากเกินไป แถมยังคงบรรยากาศความขลังอลังการแบบดั้งเดิม โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับภาพบาดตาจากกรุ๊ปทัวร์ล้นหลามและความเจริญจากตะวันตก เสียมเรียบที่ตั้งนครวัดนครธม หรือ หลวงพระบางของลาว 

 

ทั้งนี้ นักท่องเที่ยวทุกคนต้องเสียค่าเข้าเมืองพุกาม 10 เหรียญดอลลาร์สหรัฐ ที่รัฐบาลอ้างว่าเป็นการช่วยอนุรักษ์และบำรุงรักษาเขตโบราณสถานแห่งนี้ 

 

เมืองพุกามมีขนาดไม่ใหญ่นัก ภายในพื้นที่ประมาณ 42 กว่ากิโลเมตรเท่านั้น ชาวเมืองยังคงมีวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมและนิยมใช้รถม้า โดยแบ่งโซนเป็นพุกามเก่าหรือโซนโบราณสถาน ซึ่งก็มีสถานที่ราชการและโรงแรมอยู่ประปราย 

 

ส่วนพุกามใหม่ห่างออกไปเพียง 3 กิโลเมตร เป็นแหล่งที่อยู่ มีโรงแรม เกสต์เฮาส์ ร้านอาหารชุกชุมมากขึ้น ด้านตะวันออกเฉียงเหนือไกลออกไปอีกหน่อยมีเหยาอูเป็นชุมชนนักท่องเที่ยว สะดวกต่อการเดินทางไป-มา เพราะอยู่ใกล้สนามบินและสถานีรถไฟ

 

ผู้มาเยือนพุกามย่อมไม่พลาดวัดอนันดา ที่ยกย่องกันว่าเป็นวัดที่สวยที่สุด โดดเด่นด้วยสถาปัตยกรรมแบบมอญ และมีปรางค์ซึ่งจัดเป็นต้นแบบของวัดส่วนใหญ่ในพุกาม ภายในซุ้มประตูของวัดมีทั้งหมด 4 ด้านประดับด้วยพระพุทธรูปยืนสูงประมาณ 9 เมตรทุกด้าน

 

ไม่เพียงเป็นศูนย์รวมแห่งศรัทธา วัดอนันดาเป็นศูนย์กลางของการใช้ชีวิต มีตลาดนัดใกล้ ซึ่งแผงร้านค้ามีสภาพไม่ต่างจากตลาดต่างจังหวัดบ้านเรานัก แต่เงียบสงบกว่า สินค้าส่วนใหญ่เป็นผ้าซิ่น สมุนไพร สินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป ตลอดจนซีดีปลอม 

 

ที่ต่างจากบ้านเราคือเขาขายซีดีธรรมะเป็นล่ำเป็นสันมากกว่า ชนิดติดโปสเตอร์พระพรืดเต็มแผง และมีซุ้มสตูดิโอบริการถ่ายภาพกับฉากวิว

 

ที่พุกามหากเราลองหยิบกล้องถ่ายรูปขึ้นมาสุ่มถ่ายภาพ อาจพบว่าถ่ายมุมไหนก็ติดเจดีย์ เพราะนับไม่หวาดไม่ไหว คนรักศิลปะและของโบราณคงอยากอยู่พุกามสักเดือน เพื่อดื่มด่ำเจดีย์นับพันที่ล้วนงดงามมีเอกลักษณ์เฉพาะให้ครบ 

 

สำหรับคนที่มีเวลาน้อย สถานที่ที่ห้ามพลาดนอกเหนือจากวัดอนันดา คือ วัดสัพพัญญูที่สูงตระหง่านที่สุดในพุกาม ขณะที่วัดธรรมะยังจีถือเป็นวัดขนาดใหญ่ที่สุด สร้างโดยกษัตริย์ที่คิดไถ่บาปจากการปลงพระชนม์พระปิตุลาของตน 

 

นอกจากนี้ยังมีเจดีย์บูพยาทรงน้ำเต้า วัดสุลามณีที่ทั้งงดงามภายนอกด้วยการเรียงตัวแน่นของอิฐและจิตรกรรมภายใน หากยังไม่อิ่มภาพพุทธประวัติต้องไปโบสถ์อุบาลีต่อ แต่ถ้าสนใจศิลปะยุคหลัง ๆของพุกามควรไปชมวัดมิงกะลาเซดี ขณะที่วัดมหาโพธิ์ สะท้อนให้เห็นอิทธิพลของวัดพุทธคยาในอินเดีย 

 

อย่าลืมว่านอกเขตพุกามเก่าก็มีของดี พุทธศาสนิกชนควรไปเยือนวัดชเวซิกอง กราบไหว้พระบรมสารีริกธาตุเพื่อความเป็นสิริมงคล

 

แต่ถ้ายังไม่อิ่มวัด ลองเดินทางไปภูเขาโปปะที่อยู่นอกเมือง นอกจากเยือนวัดบนยอดเขาหลังเดินขึ้นบันไดยาวเหยียดจนเหนื่อยแล้ว จะพบหลักฐานการนับถือผี (นัต) 37 ตนของชาวบ้านตั้งแต่ก่อนการเผยแผ่พุทธศาสนา ระหว่างทางสามารถแวะชมวิถีชาวสวนตาล และผลิตน้ำตาลปึก น้ำตาลยา น้ำตาลเมา และไวน์ ส่วนใหญ่ห่อหุ้มแพ็กเกจจิ้งใบตาลสานเก๋ไก๋น่าอุดหนุนเป็นของฝาก

 

นักท่องเที่ยวมักนิยมชมทะเลเจดีย์แห่งพุกามด้วยรถม้า เพราะได้บรรยากาศอดีตสุดแสนรื่นรมย์ แต่การนั่งบอลลูนชมเมืองก็เป็นทางเลือกที่น่าสนใจอย่างยิ่ง แม้สนนราคาแพงแต่ก็คุ้มค่าที่ได้ลอยอยู่เหนือเจดีย์เก่าแก่ทั้งปวง ทอดสายตาชมทัศนียภาพเมืองอย่างเต็มอิ่มทั้งวัด แม่น้ำ และบ้านเรือนผู้คน ซึ่งเป็นทางเลือกสุดโรแมนติกในการชมวิวพระอาทิตย์ตกดิน

 

แต่ถ้าอยากประหยัดเงินให้เข้ากับยุคเศรษฐกิจฝืดเคืองยามนี้ จะไปรวมตัวกับนักท่องเที่ยวและคณะทัวร์อื่นเพื่อชมทัศนียภาพอาทิตย์ลับฟ้าที่วัดมิงกะลาเซดีก็ได้

 

ใครก็ตามที่มาเยือนพุกาม ล้วนแต่ติดใจในมนต์เสน่ห์แห่งอดีต ศิลปะและวัฒนธรรมเก่าแก่นับพันปีที่งดงาม ผู้คนท้องถิ่นที่ภาคภูมิใจในสมบัติของตน 

 

เห็นทีรัฐบาลทหารเมียนมาร์ต้องขอบคุณองค์กรยูเนสโกที่ไม่ขึ้นทะเบียนอาณาจักรพุกามเป็นมรดกโลกเพราะนั่นเป็นการช่วยรักษาศิลปะและวัฒนธรรมดั้งเดิมของพุกาม และดำรงไว้ซึ่งคุณค่าและความหมายของมรดกโลกในตัวเอง แทนที่จะถูกกระแสวัตถุนิยมครอบงำเหมือนโบราณสถานอื่น

 

(เรื่องและภาพ – วันพยา ณ ลำพูน, ตีพิมพ์ในนิตยสาร Thailand Industrial Today, May 2009)

Advertisements

ให้ความเห็น »

ยังไม่มีความเห็น

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

w

Connecting to %s

สร้างเว็บไซต์หรือบล็อกฟรีที่ WordPress.com.

%d bloggers like this: